|
Autor: d'Onofrio Gulio
Wydawca: Wydawnictwo M
ISBN 83-7221-680-0
Okładka: Oprawa twarda
Wymiary: 168 x 238 mm
Stron: 600
HISTORIA TEOLOGII – Epoka Średniowieczna
Giulio D`Onofrio
Historia chrześcijańskiej teologii Średniowiecza w syntetycznej, łatwej dostępnej formie, wolna od przypisów, informacji bibliograficznych i tablic chronologicznych.
SPIS TRESCI
PRZEDSŁOWIE 5
WSTĘP
Zasady teologii średniowiecznej 7
l. Vera philosophia Synteza wiary i rozumu 7
2. Sana doctrina Złoto Egipcjan i moneta królewska 10
3. Sacra eloquia Słowo Boga i ludzki język. 15
4. Divina dispositio Porządek bytów stworzonych: esencje, idee, liczby, Inteligencje 18
5. Christiana institutio Dwie biblioteki: litterae humanae i litterae divinae . 22
6. Tempom saecularia Czasowe granice teologicznego Średniowiecza: Problemy periodyzacji
i metodologii 28
ROZDZIAŁ PIERWSZY
Od Ronzanitas do Christianitas. Między upadkiem i odrodzeniem chrześcijańskiego cesar-
stwa zachodniego . 33
I; Teologia "twórców" . 33
1. Boecjusz i mądrość (sapientia) 37
2. Prawda i reorganizacja wiedzy: Kasjodor i Izydor z Sewilli 44
3. Grzegorz Wielki . 48
4. Kultura "monastyczna" . 5 1
a) Benedykt z Nursji i monasrycyzm benedyktYI1ski 51
b) Monastycyzm anglosaski i Beda Czcigodny 53
c) Wergiliusz Grammaticus i Etico Ister . 54
d) Beatus z Liebany i Ambroży z Autpert . 56
5. Wschód grecki, od czasu Justyniana do II Soboru Nicejskiego 58
a) Wiek VI i Jan Filopon . 58
b) Wiek VII i Maksym Wyznawca . 60
c) Wiek VIII: kwestia obrazów i Jan DamasceI1ski 62
II. Karolińska unanimitas . 64
l. Reforma instytucjonalna. Odrodzenie kulturalne i religijne 65
2. Teologiczna mądrość ludzi Karola Wielkiego. 69
a) Tradycja i metoda w teologicznych pismach Alkuiną. 69
b) Fridegisus z Tours i "krąg" Alkuina . 71
c) Metoda teologiczna w Libri carolini . 74
3. Systematyzacja i pogłębienie spekulatywne .za panowania Ludwika Pobożnego. 76
a) Pierwsze dyskusje teologiczne w świecie karoliI1skim. Agobard z Lyonu 76
b) Organizowanie nauki i Raban Maur. 79
4. Dyskusje teologiczne w Europie karolińskiej po Verdun 83
5. Jan Szkot Eriugena . 93
Historia teologii. Epoka średniowieczna
a) Natura i jej podziały . 96
b) Poznawalność Boga i orzekanie o Nim 99
c) Poznawalność stworzeń: triada substancjalna 102
d) Stworzenie a pochodzenie: Heksaemeron Eriugeny 104
e) Grzech pierworodny i przerwanie procesu stwórczego 105
f) Odkupienie od grzechu i reditus . 107
g) Poza granicami teologii . 108
6. Erudycja i myśl teologiczna na greckim Wschodzie IX stulecia i na późnokarolińskim Zachodzie 110
a) Myśl teologiczna w Bizancjum od nowych polemik dotyczących obrazów aż do schizmy
Focjusza . 110
b) Na Zachodzie: szkoła późnokarolińska . 114
ROZDZIAŁ DRUGI
Okres przejściowy: sprzeczności dzielące antiqui i moderni . 119
I. Platonizm teologiczny i reforma kościelna w wiekach X i Xl 119
l. Odnowa studiów w epoce ottońskiej . 119
a) Reforma życia monastycznego i ruch kluniacki . 119
b) Kompetencja teologiczna i praktyczna mądrość biskupów: Attone z Vercelli i Rather
z Werony . 121
c) Pycha Gunzona i pokora Roswity . 123
d) Mądry opat i uczony papież: Abbon z Fleury i Gerbert z Aurillac. 126
2. Optymizm kosmiczny i krytyka rozumu po roku 1000 . 130
a) Porządek myśli i porządek kosmiczny: Heriger z Lobbes, Adalbold z Utrechtu i Fulbert
z Chartres . 131
b) Granica między sztukami wyzwolonymi a teologią: Anzelm z Besate i Adalbero z Laon 133
c) Granice rozumu teologicznego według Gerarda z Csanad . 135
3. Humanistyczny klasycyzm i religijny spirytualizm Bizancjum w dobie schizmy 136
a) Uczony intelektualizm i spirytualizm mistyczny przełomu X/XI stulecia. 136
b) Michał Cerulariusz i schizma . 138
c) Michał Psellos . 139
d) Jan ltalos i zanik teologii spekulatywnej w Bizancjum 141
4. Teologowie nowocześni (moderni). 143
a) Manegold z Lautenbach . 145
b) Kontrowersje eucharystyczne: Berengariusz z Tours i Lanfranc z Pawii 146
c) Piotr Damiani . 149
d) Otlon z Sankt Emmeran i Anonim z Ratyzbony 153
e) Nowi przeciw starym: Roscelin z Compiegne . 155
II. Anzelm z Aosty . 159
l. Prawda teologiczna jako zgodność (rectitudo) umysłu z wiarą 161
2. Monologion - model medytacji o prawdzie Boga. 163
3. Proslogion - od wiary do zrozumienia prawdy Boga 167
4. Teologiczny system prawdy chrześcijańskiej . 173
5. Cur Deus homo: od wiary do rozumienia misterium Chrystusa 177
6. Prawda, konieczność i modlitwa: wiara jako doświadczenie poznania prawdy 179
ROZDZIAŁ TRZECI
Wiek szkół ………………………………………………..181
Spis treści 597
I. Nowe tendencje i ośrodki studiów we Francji 181
1. Spuścizna anzelmiańska . 181
2. Piotr Abelard . 187
a) Powszechniki i prawdziwość poznania 189
b) Prawdziwi logicy i prawdziwi filozofowie 193
c) Logika Trójcy . 196
3. Szkoły paryskie ' . 199
a) Spuścizna Abelm'da i szkoły logiki 199
b) Szkoła św. Wiktora . 200
c) Lectio biblica i lectio patristica . 206
4. Gilbert z Poitiers . 210
a) Dialektyczny komentarz do teologii Boecjusza 210
b) Metoda teologicznej transUlnptio . 212
c) Realizm bytów pojedynczych i złożenie ontologiczne 214
d) Odrębność trynitarna . 217
e) Teologowie porretaJ1scy . 218
S. Szkoła w Chartres . 221
a) Bernard z Chartl'es i Jormae narivae 223
b) Wilhelm z Conches i filozofia tego świata 225
c) Teodoryk z Chartres a fizyka stworzenia . 228
d) Herman z Karyntii i Bernard Silvestris: natura i integumentum teologiczno-poetyckie 232
e) Clarenbaldus z Arras i granice teologii teoretycznej . 234
II. Szkoły monastyczne . 236
1. Lectio biblica, teologia historii i wizjonerstwo na terenie Niemiec . 236
2. Piotr Czcigodny i teologia kluniacka . 244
3. Teologia i duchowość cysterska: Bernard z Clairvaux . 245
4. Wilhelm z Saint-Thierry . 248
5. Przyjaźń duchowa i psychologia mistycznego wzniesienia. 250
III. Szkoły angielskie i Jan z Salisbury . 253
ROZDZIAŁ CZWARTY
Między dwoma światami 263
I. Dojrzewanie metody teologicznej w epoce Filipa Augusta. 263
1. Alan z Lille . 264
2. Organizacja wiedzy i definicja poznania teologicznego 270
3. Joachim z Fiore . 272
4. Almaryk z Bene . 275
n. Spotkanie z grecko-arabską i żydowską myślą filozoficzną i teologiczną 279
1. Teologia islamu. czyli kalam 281
2. Filozofia arabska . 286
a) Ewolucja Jalsafy od al-Kindiego do al-Farabiego 286
b) Metafizyka i teologia: Awicenna (Ibn Sina) . 291
c) Próba pogodzenia filozofii z teologią: Awerroes (Ibn Roszd) 294
3. Żydowska myśl teologiczna i filozoficzna . 300
4. Przekazywanie Zachodowi myśli greckiej i arabsko-żydowskiej: przekłady łacil1skie 305
III. Kultura uniwersytecka 307
l. Narodziny uniwersytetu . 307
Historia teologii. Epoka średniowieczna
2. Filozofowie i teologowie . 310
3. Nowa psychologia i zmiana parametrów gnozeologicznych 314
ROZDZIAŁ PIĄTY
Złoty wiek teologii uniwersyteckiej . 319
I. Geneza i fom1owanie się teologicznej myśli uniwersyteckiej: dzieło pierwszych mistrzów teologii 319
1. Protagoniści teologii uniwersyteckiej: mistrzowie świeccy i mistrzowie z zakonów żebraczych 319
2. Pierwsi mistrzowie świeccy 321
a) Wilhelm z Auxerre . 323
b) Teoria transcendentaliów 324
c) Filip Kanclerz . 326
d) Wilhelm z Owernii . 327
3. Paryscy mistrzowie franciszkańscy: Aleksander z Hales i Jan z La Rochelle 329
4. Mistrzowie franciszkańscy w Oxfordzie: Robert Grosseteste . 335
5. Pierwsi mislrzowie dominikańscy. 339
II. Narodziny i systematyzacja teologii jako nauki: Odo Rigaldi i Albert Wielki 342
l. Odo Rigaldi i teoria naukowego charakteru teologii . 343
2. Albert Wielki (albo z Kolonii) . 348
a) Filozofia arystotelesowska a teologia chrześcijańska 348
b) Filozoficzny system rzeczywistości . 349
c) Antropologia i wznoszenie się poznania 352
d) System prawdy teologicznej 354
In. Bonawentura z Bagnoregio . 357
l. Teologia jako reductio ad Ul1um oraz Jej podstawy biblijne 360
2. Teologia jako determinatio distrahens 362
3. Od scientia do sapientia . 364
4. Teologia spekulatywna . 368
5. Teologiczna redukcja filozofii i itinerarium teologii 371
IV. Tomasz z Akwinu . 375
l. Mistrz teologii (in sacra pagina) 377
2. Święci i filozofowie . 380
3. Zasady metafizyki: istnienie i istota 382
4. Filozofia i teologia: od komentarzy do Boecjusza do Summa contra Gentiles 385
5. Między Rzymem a Paryżem. Arystotelizm przeciw awenoizmowi: angelologia i antropologia 391
6. Suma teologiczna i "teologia Wyjścia" 395
7. Teologia jako nauka . 401
ROZDZIAŁ SZÓSTY
Teologiczny warsztat późnego Średniowiecza 407
I. Wiele prawd: dyskusje i prądy myślowe na przełomie stuleci 407
1. Henryk z Gandawy i mistrzowie świeccy . 409
a) Teologiczne podstawy myśli Henryka z Gandawy 410
b) "Intencjonalna" struktura bytu. 411
c) Doktryna poznania i illllstratio specialis 413
d) Naukowe poznanie teologiczne a nowa epistemologia chrześcijańska 414
e) Godfryd z Fontaines i Piotr z Owernii 415
2. Egidiusz Rzymski, mistrz augustyniański . 417
g) Walter Burley i Jan Wiklif . 561
4. Mistyka i religijny indywidualizm na obszarze nadreńskim i flamandzkim 563
5. Ku odrodzeniu teologij 567
Indeks biblijny 575
Indeks imion 577
|
